|
Andrew L Fanai Serampore, Kolkata Chanchin Tha bu hmasa pathum(Synoptic Gospel) te hian Isua rawngbawlna an sawinaah chuan thupui inang pakhat an sawi chu Pathian ram thu hi a ni. Pathian Lalram hi kawng hnihin Lal Isua nuna a pawimawhna sawi ta ila; (1) Lal Isua thu hril laimu a nihna leh, (2) A thu hril chu a thilmak tihin a nemnghet a ni (e.g., Mt. 4:23; 9:35). A pathumna anga lang thei chu Isua Mihring Fapa a nihna nen hian Pathian Lalram hi a inkawp tlatna hi a ni. Lal Isuan a zirtirte tawngtai dan a zirtirnaah chuan, “I ram lo thleng rawh se” tih hi a tel a ni.
II. Pathian ram chu eng nge ni?Thuthlung Tharah hian Pathian Ram sawina hi vawi 100 aia tam hmuh tur a awm a, Lal Isua thuchah laimu ber a ni. Pathian ram han tih hian Chanchin Tha bute leh Lehkhathawnte hian sawidan hrang hrang an nei a, ‘Pathian ram’ tiin Matt. 6:33; Mk. 1:14,15; Lk. 4:43 ah te chuan kan hmu a, ‘Krista Lalram’ tiin Matt.13:41; 20:21 ah te kan hmu a, ‘Davida Lalram’ tiin Mk. 11:10 ah kan hmu a, tin, ‘Lalram’ tiin Matt. 8:12; 13:19 ah kan hmu a, heng bakah hian ‘Vanram’ tiin Matt 3:2; 4:17; 13:44,47 ah te chuan kan hmu bawk a ni. Matthaia hian Vanram tiin a dah a, a chhan chu amah hi Juda mi a ni a, tin, a lehkha ziak hi Juda te tana ziak a nih vang niin a lang a, Juda te hian Pathian hming hi sawi mai mai an duh lova Pathian ram tih aiin Vanram tiin a dah ta mai niin a lang.
Chanchin Tha bu-tea Isuan Pathian ram a sawina hian Thuthlung Hlui leh Thuthlung pahnih inkara Pathian ram an sawina awmzia nen a inang reng a ni. Mahse Thuthlung Tharah hian chipchiar zawka a sawina kan hmu mai zawk a ni. Pathian Ram tih chu Greek tawngin Basileia Tou Theou tih a ni a, Hebrai tawng erawh chuan ‘malekuth’ tih a ni thung a ni. Heng thu pahnihte hian an sawi leh tum awmzia chu Pathian rorelna, A lalna hmun leh thuneihna pumhlum a channa hmun tihna a ni. Ramchin leh huam chin tihna ni lovin thinlunga a lalna tihna a ni. Hmuh theih lam ni lovin hmuh theih loha a rorelna mahse a changtu ten an hriat(feel) ngei si hi a ni.
Chanchin Tha Matthaia 6: 9-10-ah chuan Isuan a zirtirte tawngtai dan a zirtirna thu kan hmu a, ‘Kan Pa’ tih hian Pathian nena chhung khat kan nih tih a entir a, ‘I ram lo thleng rawh se’ tih hi Pathian rorelna, thuneihna chu ka nunah lo thleng rawh se ti a tawngtaina a ni. A thuhnuaia awm tur kan ni tihna a ni. Heng dikna te, hmangaihna te, thatna te, inremna te, thianghlimna te hi Pathian nihphung a ni a, Pathian ram thlenna ah chuan hengte hian hmun an chang thin a ni.
Thuthlung Thara Pathian ram awmzia:Baptistu Johana leh kan Lal Isua thuhril laimu leh bulpui innghahna chu Pathian ram/Vanram hi a ni. Chanchin Tha Marka hian vawi 20 lai a sawi a, Matthaia hian vawi 54 a sawi bawk a, Luka ziakah hian vawi 46 lai kan hmu bawk a ni. Theological Debate hi Pathian ram chungchangah nasa takin an bei a, tuna thleng mek ti leh nakina lo thleng tur ani ti pawl an awm a, lo en hlek ila.
Tunah a thleng mek (Present, Realized Eschatology): Isua’n Pathian ram tuna thleng mek anga a sawina hi “Realized Eschatology”(C.H. Dodd and John Dominic Crossan) tiin an vuah a. Chumiin kawh a tum ber chu- Isuan tuna thleng mek anga a sawina (e.g., epthasen Gr “Pathian ram chu in hnenah a lo thleng tawh.” Lk.11:20. Isua tehkhin thute hian tun huna Pathian ram tana inbuatsaihna a kawk hlawm a ni. Pathian ram chu tun huna kan nuna thleng turin a sawi a ni. “Pathian ram chu in zingah a awm”(Lk.17:21) emaw “Pathian ram chu in hnenah a lo thleng tawh”(11:20).
Lo la thleng tur a ni (Future Eschatology): Pathian ram chu nakinah hnai takah lo thleng mai tur angin Chanchin thate hian min hrilh a ni. Pathian chuan a mite chhandam turin khawvel lalram chungah ro a rel ang a, hmelma Setana leh a thiltihtheihna te tih chhiat a ni ang a, tuna khawvel kaldan a thlakthleng tawh dawn a ni. (Albert Schweitzer, Rudolf Bultmann, Norman Perrin and Johannes Weiss). Isua thusawi pawimawh tak, “Pathian ram/Vanram chu a hnai ta,” tih hi alo thleng mai tur angin lehlin a ni. Marka 1:15; Mt. 4:17; 10:7; Lk. 10:9; 10:11 ah Pathian ram chu engiken(Gr) tiin kan hmua, Lk 21:31 ah chuan engus estin tiin akan hmu thung a ni. A awmzia chu Pathian ram chu hnai takah lo thleng mai tur a ni tihna a ni. Tirhkoh Paula pawhin a lehkha thawnah hian Pathian ram chu hmalam huna lo thleng tur, ringtute nghah mek angin a sawi a ni (Rom 14:17, I Kor. 4:20). I Thess. 2:12 ah chuan Krista chu lo kal leh tur a nih thu a sawi bawk a ni. Pathian ram chu rinna avanga chan theih angte (2 Thes. 1:5), mi rinawm, a duh anga nungte tana chan tur angte pawhin a sawi bawk (I Kor.6:9-10; 15:50; Gal. 5:21).
III. Pathian ram thlenna tura thil tulte:
1. Simna (Repentance)-MK 1:15; Mt. 4:17. “Sim ula Chanchin Tha hi ring rawh u.”
2. Naupang anga rinna nghet tak neih (Mt 18:3; Mk 10:14 par).
3. Thinlung sakhat (Mk. 22:29-30 par).
4. Lei lehnaa kut nghat tawh zeta hnunglama hawikir tawh loh (Luk. 9:6).
5. Chhungkua leh Inneihna (Mt. 19:12), sum leh pai (Mk. 10:21-27) pawh kalsanna.
6. Za thleng pawha rulh leh tura intiamna (Mk. 10:29-31par).
7. Engkim aia Pathian ram thlanna (Mk 9:47).
Pathian ram chu thil dang zawng zawng aia thlan zawk tur a ni a, Heng a chung a mi zawng zawgte khian Pathian ram chang tura tih takzetna neia Pathian ram hre reng chunga nun leh hun hmana thildang zawng zawng aia dah pawimawh a tulzia min kawh hmuh a ni. Chumi chang tur chuan kawngka zim an thlang tur a ni (Mt. 7:13-14).
IV. Conclusion:Pathian ram han tih hian a awmzia sawi dan tlangpui chu tawite in han sawi ta ila, Hei hi tunlai hunah chuan khawtlang angin emaw, Kohhran angin emaw, chhungkua leh Pawl ang te, mimal chunga A lalna ang ten a hrilhfiah theih a ni. Mihring duhthusam hmun a ni lova, mihring thlentir a ni lova Pathian thlentir a ni zawk a ni. Juda ten duhthusam hmun thleng turin duh thu an sam thin a ni. Lal Isuaah, a hnathawhah, a rawng bawlnaah Pathian ram chu a lo thleng ta a ni. Mahse Pathian ram chu a famkimna lo la thleng tur a ni, chu chu chhandamna famkim hun tur, Kohhran a famkimna hun tur a ni. Tichuan Pathian ram chu a lo thleng tawh a, a thleng mek a, a lo la thleng famkim dawn a ni.
|